(Hồ sơ một điệp viên) Đạo diễn  :  Diễn viên  :  Sản xuất  :  Kịch bản  :  Thể loại  :  Xuất bản  :  2006 Độ dài  :  167 phút

Câu chuyện về sự ra đời của Cục tình báo trung ương Mỹ qua cuộc đời của một người đàn ông rất tôn sùng các giá trị của Mỹ và sẵn sàng hy sinh mọi thứ để bảo vệ chúng. Bộ phim chìm trong gam màu nhạt của những ký ức trong dòng hồi tưởng của nhân vật chính.

Edward Wilson (Matt Damon) không có tuổi thơ êm đềm như nhiều đứa trẻ khác. Ngay từ khi còn rất nhỏ, ang đã phải chứng kiến cảnh người cha tự sát nhưng không hề tiết lộ cho bất kỳ ai về sự việc khủng khiếp ấy. Cái chết của cha để lại dấu ấn không thể phai mờ trong tâm trí của Edward, biến ông trở thành một con người tôn sùng sự bí mật. Nhưng ký ức đau thương không thể ngăn cản Edward trở thành một chàng trai lạc quan, yêu thơ và có tài đóng kịch. Khi còn học tại đại học Yale danh tiếng, Edward được gia nhập Skull and Bones – một hiệp hội bí mật dành cho những nhà lãnh đạo tương lai của trường này.

Chẳng bao lâu sau, chàng trai có khả năng tư duy nhạy bén, thói quen kín tiếng và lòng tin vào những giá trị của nước Mỹ đã được một số người phụ trách tuyển mộ tình báo chú ý. Và rồi sự kiện tạo ra bước ngoặt trong cuộc đời Edward đã xảy ra trong chiến tranh thế giới lần thứ hai. Anh được Phòng Chiến lược (OSS) - tiền thân của Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) tuyển mộ vào năm 1939. Là một trong những thành viên sáng lập ra CIA, Edward làm việc tại bộ phận phản gián suốt từ năm 1954 tới 1974 - nơi mà ai cũng có hai danh phận và chấp nhận giữ bí mật suốt đời.

Trong suốt thời gian làm việc cho CIA, Edward đã hy sinh cả hạnh phúc riêng tư cho sự nghiệp. Vợ anh, Margaret Ann Russell (Angelina Jolie), hầu như chẳng có vai trò gì trong cuộc sống của chồng. Anh coi việc kết hôn với cô là một sai lầm của thời trai trẻ, mặc dù cô rất xinh đẹp và nhạy cảm. Bị chồng bỏ rơi, Margaret chỉ biết dùng rượu để nhấn chìm nỗi buồn. Anh không hề gặp con trai cho đến khi nó lên 6 tuổi. Cậu bé luôn cảm thấy bất an vì phải sống trong một ngôi nhà mà sự xuất hiện của ông bố chỉ được tính bằng ngày.

Nghi ngờ là một phần trong bản tính của Edward. Trong bối cảnh thế giới phân chia thành hai cực rõ ràng trong cuộc chiến tranh lạnh giữa hai siêu cường Mỹ, Liên Xô, sự nghi ngờ đã dần dần làm cho tư tưởng và niềm tin của Edward thay đổi. Để làm rõ quá trình biển đổi tư tưởng của Edward, đạo diễn Robert De Niro đã sử dụng thủ pháp xen kẽ quá khứ với thực tại. Phim mở đầu với cảnh Edward ở tuổi trung niên (trong thập niên 60), rồi quay trở lại quãng thời gian mà anh đang học tại Đại học Yale. Sau khi tuyển mộ được Edward, phòng Chiến lược gửi anh tới London để học về công tác phản gián. Tại đây anh đã gặp nhiều điệp viên, trong đó có Arch Cummings (Billy Crudup) – nhân viên tình báo Anh nhưng lại tình nguyện làm việc cho Nga.

Kể từ khi gặp gỡ Arch, Edward bắt đầu thay đổi suy nghĩ về một số giá trị mà anh tôn thờ. Quá trình “đổi màu” tư tưởng diễn ra chậm chạp, nhưng lớn mạnh dần trong chính con người của Edward, trong đó đáng kể nhất là việc anh không còn căm ghét chủ nghĩa xã hội như khi còn trẻ. Sau thất bại trong chiến dịch Vịnh Con Lợn (Cuba), Edward bị tình nghi để lộ những thông tin tối mật về cuộc tập kích.

Robert De Niro đã thể hiện khả năng đạo diễn của mình một cách xuất sắc thông qua hàng loạt điểm nhấn. Đó là cảnh những con đường ẩm ướt thủ đô London của Anh, nơi điệp viên Edward Wilson học bài học đầu tiên về công tác phản gián, và những năm tháng đầu tiên mà anh sống ở Washington. Nhịp điệu chậm rãi, các gam màu nhạt, thủ pháp hồi tưởng khiến cho The Good Shepherd trở nên “khó nuốt” đối với những khán giả thiếu kiên nhẫn, nhưng là món ăn tinh thần rất “bổ” cho những người ưa khám phá.

Bộ phim có thời lượng 167 phút, nhưng chắc chắn nhiều người sẽ cảm thấy nó dường như kéo dài tới vài tiếng. Cách xử lý tình huống đầy kinh nghiệm của Robert De Niro khiến bộ phim tuy chậm nhưng vẫn gây hồi hộp. Tuy nhiên, khán giả phải tập trung vào từng diễn biến dù là nhỏ nhặt nhất của phim, bởi chỉ cần bỏ qua vài tình tiết, bạn sẽ khó mà nắm bắt được nội dung của toàn bộ câu chuyện.

Việt Linh